การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันและผ่าฟันคุด

การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันและผ่าฟันคุด 6 ข้อให้แผลหายเร็ว

การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันและผ่าฟันคุดที่ถูกต้องช่วยให้เลือดหยุดเร็ว ลดอาการปวดบวม และทำให้แผลหายได้ดี บทความนี้รวบรวม 6 ข้อที่ทันตแพทย์ศูนย์ทันตกรรม SDC แนะนำ พร้อมอาการที่พบได้ตามปกติ และสัญญาณที่ควรกลับมาพบทันตแพทย์

การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันเป็นช่วงสำคัญที่หลายคนมองข้าม เพราะคิดว่าเมื่อถอนฟันหรือผ่าฟันคุดเสร็จแล้วการรักษาก็จบลง ความจริงแล้วแผลในช่องปากต้องอาศัยเวลาและการดูแลที่ถูกวิธีจึงจะหายสนิท หากปฏิบัติตัวไม่ถูกต้อง อาจทำให้เลือดไหลไม่หยุด แผลอักเสบ หรือหายช้ากว่าที่ควร

ทำไมการปฏิบัติตัวหลังถอนฟันจึงสำคัญ

หลังถอนฟันหรือผ่าฟันคุด ร่างกายจะสร้างลิ่มเลือดขึ้นมาปิดแผลในเบ้าฟัน ลิ่มเลือดนี้ทำหน้าที่เหมือนผ้าพันแผลตามธรรมชาติ ช่วยหยุดเลือด ป้องกันเชื้อโรค และเป็นโครงให้เนื้อเยื่อใหม่เจริญเติบโต ถ้าลิ่มเลือดหลุดหรือไม่แข็งตัว แผลจะเปิดออก ทำให้ปวดมากขึ้นและหายช้า การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันอย่างถูกต้องจึงมีเป้าหมายหลักคือ ปกป้องลิ่มเลือด ลดอาการบวม และรักษาความสะอาดของช่องปาก

6 ข้อ การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันและผ่าฟันคุด

1. กัดผ้าก๊อซเพื่อห้ามเลือด
   หลังการรักษา ให้กัดผ้าก๊อซให้แน่นประมาณ 1–2 ชั่วโมง หรือจนกว่าเลือดจะหยุดไหล หากผ้าก๊อซชุ่มเลือด ให้เปลี่ยนผ้าก๊อซที่สะอาดแล้วกัดใหม่ แรงกดจากการกัดช่วยให้เลือดหยุดและลิ่มเลือดเริ่มก่อตัว ไม่ควรพูดมากหรือเปิดปากบ่อยในช่วงนี้
2. ประคบเย็นทันทีหลังผ่าตัด
   ประคบเย็นด้านนอกแก้มบริเวณที่ใกล้แผลทันทีหลังผ่าตัด และต่อเนื่องในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ความเย็นช่วยลดอาการบวมและรอยช้ำได้ดี ควรใช้เจลประคบเย็นหรือผ้าห่อน้ำแข็ง ไม่ควรอมหรือเคี้ยวน้ำแข็ง
3. ห้ามบ้วนน้ำลาย เลือด หรือน้ำใน 1 ชั่วโมงแรก
   ในชั่วโมงแรกหลังผ่าฟันคุด ห้ามบ้วนน้ำลาย เลือด หรือน้ำ และไม่ควรกลั้วปากแรง ๆ เพราะแรงบ้วนจะทำให้ลิ่มเลือดไม่แข็งตัว และเลือดไหลไม่หยุด หากมีน้ำลายมาก ให้กลืนตามปกติหรือใช้ผ้าก๊อซซับเบา ๆ
4. ห้ามใช้นิ้วกดแผลหรือดูดแผลเล่น
   การใช้นิ้ว ลิ้น หรือการดูดบริเวณแผลอาจทำให้ลิ่มเลือดหลุด และนำเชื้อโรคเข้าสู่แผล ข้อนี้เป็นสิ่งที่หลายคนมักเผลอทำโดยไม่ตั้งใจ ควรปล่อยให้แผลพักโดยไม่รบกวน
5. รับประทานอาหารอ่อน งดอาหารเผ็ดและรสจัด
   ในช่วงแรกควรรับประทานอาหารอ่อน เคี้ยวง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น หรือซุปที่ไม่ร้อนจัด และเคี้ยวด้านตรงข้ามกับแผล งดอาหารเผ็ด อาหารรสจัด และอาหารแข็ง เพราะอาจระคายเคืองหรือกระทบกระเทือนแผล
6. หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์
   บุหรี่และแอลกอฮอล์ทำให้แผลหายช้าและเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ควรงดอย่างน้อยจนกว่าแผลจะหายดี ข้อนี้สำคัญมากสำหรับผู้ที่ผ่าฟันคุด เพราะแผลมีขนาดใหญ่กว่าการถอนฟันทั่วไป
   อาการที่พบได้ตามปกติหลังถอนฟันและผ่าฟันคุด
   แม้จะปฏิบัติตัวหลังถอนฟันอย่างถูกต้องแล้ว ก็ยังอาจมีอาการบางอย่างที่เป็นส่วนหนึ่งของการหายของแผล

อาการทั่วไปหลังผ่าฟันคุด

• วันแรก: อาจมีเลือดซึมเล็กน้อย และเริ่มรู้สึกปวดเมื่อยาชาหมดฤทธิ์ ให้รับประทานยาตามที่ทันตแพทย์สั่ง และประคบเย็นตามคำแนะนำ
• วันที่ 2–4: อาการปวด บวม หรือช้ำ มักเห็นชัดที่สุดในช่วง 3–4 วันแรก ซึ่งเป็นเรื่องปกติ อาการจะค่อย ๆ ดีขึ้นในวันถัดไป
• 1–2 สัปดาห์: ประมาณ 7 วันหลังผ่าตัด ควรกลับมาพบทันตแพทย์เพื่อตัดไหมและตรวจติดตามแผล โดยทั่วไปแผลจะหายเป็นปกติภายในประมาณ 2 สัปดาห์

• เลือดยังไหลไม่หยุด แม้กัดผ้าก๊อซต่อเนื่องแล้ว
• ปวดหรือบวมมากขึ้นหลังวันที่ 4 แทนที่จะดีขึ้น
• มีไข้ มีหนอง หรือมีกลิ่นผิดปกติจากแผล
• อ้าปากหรือกลืนลำบากมากขึ้น
  
  

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการปฏิบัติตัวหลังถอนฟัน

• หลังถอนฟันแปรงฟันได้ไหม
  แปรงฟันได้ตามปกติ แต่ควรแปรงอย่างนุ่มนวลและหลีกเลี่ยงบริเวณแผลในวันแรก เพื่อไม่ให้ลิ่มเลือดหลุด
• หลังผ่าฟันคุดบวมกี่วัน
  อาการบวมมักมากที่สุดในช่วง 3–4 วันแรก จากนั้นจะค่อย ๆ ยุบลง และหายเป็นปกติประมาณ 2 สัปดาห์
• หลังถอนฟันกินอะไรได้บ้าง
  ควรเลือกอาหารอ่อน ไม่ร้อนจัด ไม่เผ็ด เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น และค่อย ๆ กลับมารับประทานอาหารปกติเมื่อแผลดีขึ้น
• ทำไมต้องกลับมาพบทันตแพทย์หลังผ่าฟันคุด
  การนัดหมายประมาณ 7 วันหลังผ่าตัดมีไว้เพื่อตัดไหม และให้ทันตแพทย์ตรวจว่าแผลปิดดี ไม่มีการอักเสบหรือการติดเชื้อ หากพบปัญหา ทันตแพทย์จะได้ดูแลแก้ไขได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงไม่ควรเลื่อนหรือข้ามนัดนี้ แม้จะรู้สึกว่าแผลดีขึ้นแล้วก็ตาม
  

การปฏิบัติตัวหลังถอนฟันและผ่าฟันคุดไม่ยาก เพียงกัดผ้าก๊อซ ประคบเย็น ไม่บ้วนปากในชั่วโมงแรก ไม่รบกวนแผล เลือกอาหารอ่อน และงดบุหรี่กับแอลกอฮอล์ ก็ช่วยให้แผลหายเร็วและลดภาวะแทรกซ้อนได้

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการปฏิบัติตัวหลังถอนฟัน หรือต้องการนัดหมายตัดไหม

ติดต่อศูนย์ทันตกรรม SDC ได้ที่

090-549-5161, 02-588-2402 หรือ LINE @sdcbangkok